Coos Dieters, van litho naar inkjet.

Coos Dieters is een pur sang graficus. Met technieken als etsen, zeefdruk en lithografie bouwde hij een enorm oeuvre eigenzinnige grafiek op. Na het ontdekken van de mogelijkheden van Photoshop en inkjetprints ging hij ook deze technieken in zijn werk gebruiken. Het werk dat hij met het digitale gereedschap maakt heeft eenzelfde kracht en intensiteit als zijn traditionele grafiek.

"Hier wil ik nooit meer weg" besloot Coos Dieters (1946) toen hij als eerstejaars student het grafieklokaal van de Rietveldacademie binnen stapte. Hij begon aan zijn studie met het idee als beeldhouwer verder te gaan. De kenmerkende lucht van de drukkerij - een mengsel van terpentine, spiritus en inkt - viel hem meteen op. "Dat is nog iets uit mijn jeugd" vertelt hij daarover. "Ik ben geboren in Scheemda, Oost-Groningen en verhuisde naar Amsterdam. In Scheemda had ik een vriendje wiens vader een drukkerij had. We maakte samen, met loden letters en zo, een krantje dat we in de drukkerij afdrukten. Dat mocht van zijn vader. Ik vond het fantastisch en was altijd in die drukkerij te vinden. Het moment dat ik het grafieklokaal binnen stapte, kwam alles weer terug".

Zijn kennismaking op de academie met grafische technieken als etsen, lithografie en zeefdruk beviel zodanig dat hij er nooit meer mee op wilde houden. Een dikke veertig jaar van hartstochtelijk de grafiek bedrijven volgde. Als autonoom kunstenaar maakte hij talloze series etsen, litho's en zeefdrukken. Ook in andere hoedanigheden was hij aanwezig in diverse grafiek werkplaatsen. Jarenlang was hij beheerder van het Amsterdams Grafisch Atelier en docent grafische technieken aan de Hogeschool voor de Kunsten, Utrecht en de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.

Werken in de grafiek is een zwaar ambacht. Slijpen, ininkten en uitrollen vergt de nodige lichaamskracht. Het klimmen der jaren en gezondheidsproblemen belemmerden Dieters steeds meer in zijn werk. Het moest uiteindelijk een tandje lager. Dat de ets en de lithografie archaïsche technieken zijn waarvan de basis eeuwenlang hetzelfde is gebleven, wil nog niet zeggen dat beoefenaars van dit soort technieken blind zijn voor modernisering en innovatie. Dieters zeker niet, hij volgde met grote belangstelling de ontwikkelingen op digitaal gebied. Hij zag direct de mogelijkheden van de steeds beter wordende groot-formaat inkjetprinters. Niet als 'tool' voor fotografen maar als 'drukpers' voor grafisch werk met een zelfde intensiteit en kracht als zijn etsen, litho's en zeefdrukken. En natuurlijk was Photoshop er.

Klik op de afbeelding om deze groot te zien

The Warehouse

Eenzaam Huis

Third Man

The Warehouse

Eenzaam Huis

Third Man

Modellen.
Fotografie is een essentieel onderdeel van het werk van Coos Dieters. "Ik heb in mijn leven duizenden foto's gemaakt van allerlei onderwerpen" vertelt hij hierover. "Regelmatig exposeerde ik met alleen maar foto's. Tekenen en fotografie liepen door elkaar. Lange tijd had ik altijd een schetsboekje bij me. Ik weet nog dat ik met mijn zoon Tibor - destijds student fotografie aan de KABK - in een trein zat. Ik maakte schetsen van het landschap waar we door reden. Hij pakte zijn camera en maakte snel wat foto's. De laatste jaren heb ik eigenlijk ook alleen nog maar een camera bij me: de camera is mijn schetsboekje geworden.

Fotografie gebruikt ik vaak als uitgangspunt voor mijn werk. Soms heb ik direct al een beeld voor ogen hoe ik er verder mee ga. Het gebeurt echter ook dat ik veel later op de gemaakte foto's terugkom en er wat mee ga doen. Ik maak nooit een enkel op zichzelf staand werk. Het zijn eigenlijk altijd series, die beginnen met een idee. Ook afbeeldingen die ik niet zelf maak, gebruik ik. Een paar jaar geleden vond ik in Berlijn op een vlooienmarkt een collectie ansichtkaartjes met oude foto's. Het zijn erg mooie afbeeldingen die ik vaak verwerk.

Als ik een idee heb, begin ik met het uitwerken en ga schetsen maken. Bij het maken van een litho ging ik vanuit de foto of schets eerst een voorstudie tekenen. Dat tekenen was altijd belangrijk voor me. Dat was ook de reden dat ik op een gegeven moment alleen met lithografie doorging en vrijwel geen etsen meer maakte. Voor mijn gevoel was ik met het tekenen op een steen direct met de voorstelling bezig. Dit in tegenstelling tot een ets, daar zit altijd de vertraging van het uitzuren in voordat je een indruk van de voorstelling krijgt".

Beeldscherm.
Ook bij de lithografie is er een vertraging, de uiteindelijke voorstelling is pas na het afdrukken te zien. De digitale workflow maakt het mogelijk om snel - op het beeldscherm of uit de printer - resultaten te beoordelen. Dieters maakt daar dankbaar gebruik van: "Van de schetsen of foto's maak ik kopietjes door ze onder de scanner te leggen en in Photoshop te importeren. In dat programma kan ik er allerlei bewerkingen op loslaten, bijvoorbeeld zodanig dat alleen de lijntjes overblijven.

Op de 'gewone' A4 printer druk ik de afbeelding af. Op die print - gedrukt op normaal printpapier - werk ik verder. Dit door te tekenen met potlood, stift of krijt of te schilderen met gouache. Het kan ook zijn dat ik er stukken vanaf knip of er juist stukken aan of op plak. Omdat ik vrijwel altijd in series werk gaat het vaak om meerdere afbeeldingen tegelijkertijd. Vanuit Photoshop kan ik dezelfde schets of foto meerdere malen op A4 afdrukken en vervolgens iedere afdruk op een andere manier bewerken.

Een bewerkte print scan ik weer om de afbeelding in Photoshop te importeren. Met het gereedschap van Photoshop kan ik er veranderingen in aanbrengen zoals het bijstellen van de kleuren. Als het geworden is zoals ik het hebben wil maak, ik een afdruk op de Epson inkjetprinter. De kleur beoordeel ik liever vanaf de print dan van het beeldscherm. Bijvoorbeeld als een kleur rood in een print me niet bevalt, verander ik het in Photoshop en print de afbeelding opnieuw, net zolang tot de kleur precies is wat ik wil. Wat dat betreft heb ik niet veel vertrouwen in het beeldscherm, ik wil het resultaat in de afdruk zien. Als ik het nodig vind bewerk ik de definitieve afdruk door er in te tekenen of schilderen".

Structuur.
Dieters gebruikt een Epson 7880 printer: "De printer kocht ik een aantal jaren geleden bij Arca, een gespecialiseerd bedrijf in Moerdijk voor alles wat met inkjetprinten te maken heeft. Ze kwamen de printer brengen en bedrijfsklaar aansluiten. Ik ben erg tevreden over hun service en koop al mijn materiaal bij Arca. Het papier dat ik gebruik is het William Turner printpapier van Hahnemühle. Het is een zwaar, 310 grams aquarelpapier met een lichte structuur. Het print heel mooi. De Epson printer kan formaten tot maximaal A1 afdrukken maar natuurlijk ook veel kleinere formaten. De vrijheid om pas achteraf het formaat te bepalen vind ik erg fijn. Dat is wat anders dan bij een lithosteen waar het formaat van de steen bepaalt hoe groot je afdruk wordt".

"Ik ben erg tevreden met mijn huidige manier van werken en kan er alles mee doen wat ik wil. Soms als ik een map litho's doorblader en aan het papier ruik, krijg ik weer de lucht van de grafiekwerkplaats in mijn neus. Dan gaat het wel weer kriebelen".

Klik op de afbeelding om deze groot te zien

Death in Venice

John Baldessari

Nighthawks at the Diner

Death in Venice

John Baldessari

Night ar the Dinertable