Frans Horbach. Een intuïtief evenwicht.

Na omzwervingen over de hele wereld belandde Francis Horbach uiteindelijk weer in Nederland. Zijn werk als beeldend kunstenaar laat de invloeden zien van zijn verblijf in landen als Peru, Mexico, Afghanistan, India en niet in de laatste plaats Californië in de Verenigde Staten, het land waar hij op jonge leeftijd naar emigreerde. In de afgelopen jaren ging hij naast zijn heldere, kleurrijke schilderijen ook objecten van hout maken.

Na zijn eindexamen van de middelbare school was voor Frans Horbach (1946) één ding duidelijk: hij wilde de wereld zien. Horbach: "Als zeeman aanmonsteren op een schip leek me een goede manier dat te gaan doen. Ik ging langs diverse scheepvaartmaatschappijen. Er was echter maar weinig belangstelling voor een 17-jarige zeeman zonder ervaring. Eén maatschappij maakte een uitzondering en liet me een formulier invullen. 'Als we iets voor je hebben hoor je het wel' werd er gezegd.
Een paar maanden later kreeg ik 'out of the blue' een nogal dwingend bericht met het verzoek me me op het schip Almitak te melden dat vanuit Rotterdam naar Zuid-Amerika zou afvaren. Het was een groot en modern vrachtschip waarop ik in zes maanden diverse reizen naar landen in Zuid-Amerika maakte. Mijn taak was om voor de bemanning te zorgen en bestond hoofdzakelijk uit het rondsjouwen met grote ketels koffie en thee. Op een vrachtschip zie je niet echt veel van de wereld dus eenmaal weer terug in Nederland besloot ik aan te monsteren op een passagierschip van de Holland-Amerika lijn met bestemming New York. Als steward maakte ik daar twee reizen mee maar uiteindelijk bleek het zeemansvak niets voor mij.
Wel wilde ik nog steeds weg uit Nederland. In de jaren '60 faciliteerde de overheid nog het emigreren naar landen als Australië, Canada en ook de Verenigde Staten. Ik wilde graag emigreren naar Californië en dat lukte probleemloos. De overheid betaalde mijn reis naar San Francisco. Eenmaal daar aangekomen kreeg ik nog 35 dollar voor de eerste onkosten. Zo kwam ik in de Verenigde Staten terecht".

Architect.
Aan de Universiteit van Berkely in Californië volgde Horbach een architectuurstudie. Horbach: "Een keus die me door pragmatische overwegingen was ingegeven. Architectuur is een echt 'vak' waarmee ik later mij geld kon verdienen. De afdeling van de universiteit heette voluit 'The College of Environmental Design'. Er werden niet alleen colleges architectuur gegeven maar praktijklessen in toegepaste kunst. De kunstacademie zat in het gebouw ernaast. Er waren veel inspirerende contacten over en weer. Het was wel een ingewikkelde tijd in Amerika, het hoogtepunt van de roerige jaren '60. In San Francisco en Berkely gebeurde het allemaal.
Toen ik klaar was met mijn studie besloot ik toch niet met architectuur door te gaan. Ik wist van mezelf dat ik de discipline en het organisatievermogen miste om als architect te werken. Een architect moet die kwaliteiten hebben een daar was ik te 'nomadisch' voor. De studie zelf, de inzichten in ruimtelijke vormgeving en het omgaan met materialen vond ik geweldig. Het is in mijn latere werk ook zeker terug te zien. Na mijn studie maakte ik langdurige reizen naar het oosten; naar India, Pakistan en Afghanistan. Tijdens een van die reizen kreeg in in de Khyberpass die Afghanistan en Pakistan verbindt, een ernstig auto ongeluk. Het was een klein wonder dat ik niet dood was. Met allerlei kwetsuren waaronder een paar gebroken ribben ging ik terug naar India om er weer bovenop te komen. Het ongeluk had grote impact op mijn geestestoestand. Ik wil daar niet te zweverig over doen maar ik moest mezelf opnieuw uitvinden. Dat lukte uiteindelijk wel".

Schilderen.
Begin jaren '70 was Horbach weer terug in Californië. Hij besloot definitief voor beeldende kunst te kiezen: "Ik begon met het maken van grafiek in de vorm van etsen. Ook ging ik schilderen" vertelt hij over zijn start in het vak. "Hoewel ik een aantal cursussen volgde, voel ik me toch het meest autodidact. Ik ging veel naar musea en verdiepte me in de literatuur. Het belangrijkste vond ik de contacten met kunstenaars; ik praatte met ze, ging naar hun ateliers en probeerde altijd van ze te leren.
Ik maakte veel werk op papier waaronder monotypen en gemengde technieken. De vormentaal die ik hanteerde was nog los en vrij; ik was zoekende. Mijn werk vertoonde verwantschap met de lyrisch abstracte kunst van kunstenaars als Pollock, Rothko, De Kooning Sam Francis en Diebenkom. Wat ook veel indruk op me maakte waren de enorme murals die tijdens mijn verblijf in Mexico zag. Met name het werk van Diego Rivera. Zijn werk bevat niet alleen elementen uit het kubisme maar ook verwijzingen naar de traditionele kunst van de Azteken. Het verkopen ging goed. Ik had galeries in Californië, New York en Mexico. In 1982 kreeg ik bericht dat mijn moeder ernstig ziek was. Voor mij een reden om weer naar Nederland terug te keren. Aanvankelijk dacht ik dat het een kort verblijf zou zijn. Het duurde echter langer dan ik dacht en ik ben in die periode Nederland opnieuw gaan ontdekken en waarderen. Hoewel ik nog regelmatig heen en weer naar Californië reisde, beviel het 'dan weer hier, dan weer daar' me op een gegeven moment niet meer. Ik had in Nederland mijn vrouw ontmoet en besloot definitief in Nederland te blijven".

Evenwicht.
In Nederland begon Horbach met het werken in hout. "Het werk dat ik nu maak heeft een belangrijke relatie met mijn opleiding architectuur" legt Horbach uit. "Onderdeel van de studie was om met diverse beperkte elementen, geometrische structuren te bouwen. De laatste jaren introduceerde ik in mijn schilderijen, die aanvankelijk los en abstract waren, steeds meer rechte lijnen waarmee ik composities maakte. Ik hou van de heldere lijn; ze vormt tussen het ongewisse, het onvoorspelbare, een rustpunt in de ruimte. Het beantwoordt aan mijn streven naar evenwicht, helderheid en eenvoud. Het was bijna vanzelfsprekend dat ik met hout wilde gaan werken. Als je ruimtelijk wil gaan werken krijg je te maken met een nieuwe dimensie. Daar hoort ook de zwaartekracht bij. Het is een ander soort uitdaging dan het maken van een schilderij.

Ik begon met latten en balkjes - gewoon gekocht bij de houthandel - met een elektrische verstekzaag in hoeken te zagen. Door de stukken aan elkaar te lijmen en te schilderen komen de objecten tot stand. Hoewel de geometrische, structurele vorm voor mij het belangrijkst is, probeer ik met kleur wat lyrische elementen aan mijn objecten toe te voegen. Het zal wel door mijn achtergrond als schilder komen.
Ik bouw vanaf de basis in de hoogte en probeer tijdens het maken van het object zorgvuldig een balans te bewaren. Echter, de beslissingen die je met de hoeken moet nemen - rekening houdend met de zwaartekracht - kun je niet plannen. Dat is voornamelijk intuïtief. Tot mijn verbazing ontdekte ik dat er in bijna alle objecten die ik tot nu toe maakte een mooi en natuurlijk evenwicht was ontstaan. Het bleek dat de objecten ook zonder voet of sokkel in evenwicht bleven. Ik dacht eerst dat het toeval was maar het was zo bij de meeste objecten. Het intrigeert me mateloos dat ik bij het intuïtief werken aan deze ruimtelijk houtconstructies, er onbewust een een evenwicht tot stand komt".

Klik op de afbeelding om deze groot te zien

Een object van Frans Horbach

Schilderij van Frans Horbach

Een object van Frans Horbach

Een object van Frans Horbach

Een schilderij van Frans Horbach

Een object van Frans Horbach