De keuze van Ieke Spiekman

"Als ik mijn leven over mag doen zal ik andere keuzen maken. Dan ga ik volledig voor het schilderen en zal er geen dingen 'er naast' gaan doen" zegt Ieke Spiekman (1959). Net als veel kunstenaars moest ook zij op bepaalde momenten tijdens haar loopbaan een keuze maken. Haar droom was het volgen van haar passie voor het schilderen. Echter, de werkelijkheid dicteerde dat er ook geld verdiend moest worden. Als je alles van te voren weet…

Na haar eindexamen aan de middelbare school moest Ieke Spiekman voor de eerste keer een voor haar toekomst bepalende keus maken. "Ik wilde dolgraag naar de kunstacademie' vertelt ze hierover. "Volgens mijn ouders kon ik dat beter niet doen: 'dat was pure armoede' vonden ze en daarin hadden ze natuurlijk gelijk. Daarom koos ik ervoor om logopedie te gaan studeren en zette na het afstuderen mijn eigen logopedie praktijk op. Mijn passie voor de beeldende kunst bleef echter knagen. Daarom besloot ik de avondopleiding Grafiek en Schilderen aan de Rietveldacademie te gaan doen. Dat betekende dat ik overdag een full-time baan had en en vier avonden per week naar de avondopleiding ging. Als ik er op terugkijk lijkt het me loodzwaar geweest te zijn. Toch - en dat zal de 'kracht van de jeugd' zijn - had ik er geen enkel probleem mee. Ik deed overdag vrolijk mijn werk én ging s'avonds naar de Rietveld. In 1988, een jaar voor mijn eindexamen aan de Rietveld, kwam ik tot de conclusie dat logopedie en beeldende kunst niet samen konden gaan. Ik moest kiezen.
Met mijn toenmalige vriendje was ik dat jaar daarvoor naar Praag geweest. Dat was nog voor de val van de muur. Dat bezoek maakte grote indruk: ik ontmoette er allerlei jonge mensen die hartstochtelijk met het maken van muziek, literatuur en beeldende kunst bezig waren. Kortom er was een bruisend creatief leven. Ik begon me af te vragen wat ik eigenlijk aan het doen was. De mensen die ik in Praag ontmoette hadden gebrek aan alles maar gingen tegen de stroom in voluit voor de kwaliteit van het leven. Wij in Nederland hebben eigenlijk geen 'tegenstroom', we dobberen maar een beetje door. Dat bezoek aan Praag was voor mij een eye-opener: ik besefte dat als je ergens voor wil gaan, je een keus moet maken. Ik besloot te stoppen met mijn logopedie-praktijk en me volledig op de beeldende kunst te richten".

Ik verbind u door.
Na haar eindexamen aan de Rietveld academie brak er voor Spiekman een periode aan die anders was dan de tijd daarvoor: er was geen geld maar wel veel tijd om te schilderen. "Toen ik als logopediste werkte raakte ik er aan gewend om in de 'resttijd' te schilderen" vertelt Spiekman over deze periode. "Overdag was de praktijk en s 'avonds de avondschool; het schilderen moest in de verloren uurtjes er tussendoor. Toen ik gestopt was met logopedie vond ik het heerlijk om alle tijd van de wereld voor mijn werk te hebben. Ik kon dan lekker lang aan een schilderij werken. Dat bleek ook een keerzijde te hebben: ik bleef eindeloos prutsen aan schilderijen die dan nooit afkwamen. De vaart raakte er helemaal uit. Niets lukte en daarnaast waren er ook nog zorgen om geld. Er was geen inkomen want ik verkocht geen schilderijen". Een ontmoeting met een kennis die een baantje bij de PTT had, bracht Spiekman er toe om ook te solliciteren: "Ik werd voor 32 uur aangenomen bij de internationale telefoondienst van de PTT. Het werk bestond uit het doorverbinden naar telefoonnummers die niet automatisch gebeld konden worden. Dat was voor vrijwel alle Oostbloklanden het geval. Ook handelde we collect-call gesprekken af en zochten we telefoonnummers in het buitenland op. Computers om de nummers in op te zoeken waren en toen nog niet. Als een klant 0018 belde om een nummer in het buitenland op te vragen, pakte we een telefoongids van dat land en zochten we het nummer op. Het werk bij de PTT was leuk. Ik werkte zeveneneenhalf uur per dag en schuiven of van dienst ruilen met een collega was kon vrijwel altijd. Dat maakte het mogelijk om de tijd tussen werken en schilderen goed te verdelen. Bij de internationale telefoondienst werkte een paar honderd mensen. Er waren leuke en interessante collega's bij: kunstenaars, schrijvers, dansers, doctorandussen in niet courante studierichtingen, huisvrouwen en een Russisch orthodoxe priester. Alles liep er door elkaar.
Echter, alles veranderde: PPT werd KPN en deed de telefoondiensten over aan SNT die er 'callcenters' van maakte. De bedoeling was dat we dan ook via de telefoon het Algemeen Dagblad zouden gaan verkopen. Na twaalf jaar besloot ik met het werk te stoppen."

Geschiedenis.
Tijdens de reorganisaties stelde KPN aan de medewerkers fondsen beschikbaar om een bijdrage te geven in studie en omscholing. Spiekman: "In een brief aan KPN schreef ik dat het goed voor de telefoondienst zou zijn als ik geschiedenis zou gaan studeren. Dat vonden ze blijkbaar ook want ze gaven een belangrijke bijdrage in mijn studiekosten. In 2004 koos ik er voor om aan de Universiteit van Amsterdam geschiedenis te gaan studeren. Toch was het een andere situatie. Geschiedenis was net als schilderen mijn passie. Ik vond het heerlijk om het te gaan doen. Dat betekende dat die studie niet de 'resttijd' naast het schilderen was. Voor mij was het ook echt 'gevulde tijd'. Echter, de energie die de studie opslokte ging ten koste van het schilderen.
Misschien was geschiedenis studeren geen goede keus. Als je meer doet moet je de aandacht verdelen. Werken bij de PTT was makkelijk: je kwam op kantoor, deed je werk en ging weer naar huis. Het werk nam ik het niet mee en ik had in mijn hoofd voldoende ruimte voor andere dingen. Met naast het schilderen ook geschiedenis studeren was dat anders: zo kost het lezen van boeken dat ik voor de studie moest doen tijd en ruimte in het hoofd. Daarom bleef het schilderen 'klein'. Ik had meer kans gehad om het groter te laten zijn als ik toch in het diepe was gesprongen. Later kwam het besef dat - omdat ik er iets naast deed - ik zelf het schilderen nooit 'groot' liet zijn. Niet alleen in de zin van tijd maar ook in mijn eigen beoordeling. Daar bedoel ik mee dat het iets is wat ik graag deed en wat ik leuk vond om mee bezig te zijn. Het was echter niet belangrijk genoeg om er alles voor op zij zetten om het te kunnen blijven doen".

Joods Historisch Museum.
Geschiedenis is een van de weinige studies waar lastig 'brood' mee valt te verdienen. Spiekman: "In 2006 studeerde ik af en werd doctorandus in de geschiedenis. Mijn vakgebied was de vroeg moderne tijd tot 1800. Het bleek dat de wereld niet zat te wachten op een afgestudeerde geschiedkundige van zesenveertig. Hoewel het onderwijs schreeuwde om leraren, leraren, leraren, bleek er een overvloed aan leraren geschiedenis te zijn. Ik kwam nergens binnen: Ik was te oud en te onervaren. Een geschiedkundige van mijn leeftijd was allang gepromoveerd of had de nodige publicaties op zijn of haar naam staan. Dat viel me wel ontzettend tegen; ik moest voor mijn levensonderhoud allerlei pokkenbaantjes gaan doen zoals werken als receptioniste. Tijdens dat werk realiseerde ik me pas hoe leuk het bij de PTT was met al die gekke en bijzondere collega's. Met mijn collega receptionistes moest ik gesprekken voeren over of ik wel of niet met Brad Pitt naar bed zou willen gaan. Daar paste ik totaal niet tussen.
De mogelijkheid om rondleider te worden bij het Amsterdams Joods Historisch museum greep ik dan ook met beide handen aan. Het bleek een goede keus omdat het bij me past; ik ben natuurlijk historicus. Het werk bestaat uit het rond rondleiden van groepen. Niet alleen in het museum zelf maar ook rondleidingen in De Portugese Synagoge, de Hollandse Schouwburg en het Holocaust Museum. Ook verzorgt het Joods Historisch Museum wandelingen door de buurt van het museum: Het Joods Kwartier. Er komen heel veel scholen in het museum maar ook groepen die uit alle delen van de wereld komen. Ik vind het leuk werk en doe het nog steeds.
Naast het werken in het museum zijn er nog wat andere activiteiten. Ik ben als eindredacteur verbonden aan de redactie van het tijdschrift 'Misjpoche' dat wordt uitgegeven door de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie (NKvJG). Het blad schrijft over Joodse familiegeschiedenissen. Sinds januari 2018 maak ik deel uit van het bestuur van Kunstenaars Centrum Bergen. Een ander 'bijbaantje' is om voor het voor het Joods Maatschappelijk Werk, eens per maand een schildercursus aan ouderen geven. Dat vind ik ontzettend leuk om te doen!".

Het inkomen uit haar werkzaamheden geeft Ieke Spiekman nu de mogelijkheid zich volledig aan het schilderen te wijten. "Ik hoef het niet meer in 'resttijd' te doen" zegt ze er zelf over. Haar schilderijen vinden alom belangstelling. Op dit moment verzorgt ze een expositie voor MuzeeAquarium Delfzijl met een serie schilderijen die over de watersnoodramp van 1916 gaan. De schilderijen waren er tot eind december 2018 te zien.

Klik op de afbeelding om deze groot te zien

Na de stormvloed – Op de dijk, olieverf op linnen, 55 - 55 cm. 2016

Na de stormvloed – Twee mannen in een boot, olieverf op linnen, 55 - 55 cm. 2016

Na de stormvloed – Vrouwen bij boerderij, olieverf op linnen, 55 - 55 cm. 2016

Na de stormvloed – Op de dijk, olieverf op linnen, 55 - 55 cm. 2016

Na de stormvloed – Twee mannen in een boot, olieverf op linnen, 55 - 55 cm. 2016

Na de stormvloed – Vrouwen bij boerderij, olieverf op linnen, 55 - 55 cm. 2016