Maartje Roos, een oude ziel.

De historie, drama en diepgang in de fotografie van Maartje Roos tonen een veel ouder beeld van de fotografe dan haar leeftijd aangeeft. 'Een oude ziel' noemen ze dat in Friesland. Bij het mengen van werkelijkheid en interpretatie in de geconstrueerde fotowerken staat authenticiteit bij Maartje Roos voorop.

"Ik gebruik de fotografie om mijn verhalen in één beeld te kunnen vertellen. Dat is mijn uitdaging" zegt Maartje Roos (1986) over haar fotowerk. 'Schilderijen' is de gedachte die zich al snel aandient bij het bekijken van haar indrukwekkende portfolio. Haar fotografie is geen exacte weergave van de werkelijkheid maar een uit fotografische beeldelementen opgebouwde constructie van wat zij met de foto wil vertellen. Een schilder kan zich bij het schilderen van bijvoorbeeld een landschap aan de waarneming houden. Toch heeft hij de mogelijkheid om naar eigen inzicht belangrijke elementen voor de betekenis of compositie van het schilderij toe te voegen of weg te laten. Hetzelfde doet Roos in haar fotowerk: met een bestaande werkelijkheid als achtergrond vertelt zij met het componeren van de diverse beeldelementen haar eigen verhaal.
'Schilderen' is een kwalificatie die ze wel begrijpt. Op de middelbare school vond ze het vak beeldende vorming, met tekenen en schilderen, al erg leuk. Ze was er goed in en haalde er hoge cijfers voor. Om na haar eindexamen iets creatiefs te gaan was voor haar dan ook een logische keus. De toelatingscommissie van de Minerva Academie in Groningen vond haar echter nog te jong. Het werd daarom Fotonica een MBO opleiding in Drachten. De keuze voor Fotonica en de fotografie was geen toevallige. Haar vader had een reclamebureau. Het maken, ontwikkelen en afdrukken van foto's was een deel van haar opvoeding. Op zestienjarige leeftijd verzorgde ze al opdrachten voor bedrijven zoals het maken van portretjes van jubilarissen en overzichtsfoto's van een nieuw pand. Fotonica, waar ze in het tweede jaar begon, is een technische opleiding. Ze kreeg er lessen over de analoge fotografie, optica en elektrotechniek. Informatie die ze nu essentieel acht voor haar werk als fotograaf. De aan de opleiding verbonden stage persfotografie bij de Leeuwarder Courant vond ze interessant. Toch bracht juist dit werk haar het verlangen om met haar fotografie niet alleen de werkelijkheid te willen vastleggen. Ze wilde met de fotografie ook haar eigen verhaal vertellen. Die mogelijkheid bracht de kunstacademie. Na een half jaar de opleiding aan ArtEZ in Zwolle gedaan te hebben, koos ze voor de net geopende Fotoacademie in Groningen. Ze was goed genoeg om in het tweede jaar te beginnen. Helaas was er aan de splinternieuwe Fotoacademie nog geen tweede jaar.

Lichtinval.
De serie 'Harlingen' die ze op de Fotoacademie maakte was het begin van haar eigen verhalen met de fotografie. Roos: "Ik ging 's ochtends vroeg naar de haven van Harlingen. Eerst alleen maar om te kijken wat ik als elementen in de fotoserie kon gebruiken. De dagen er na om daadwerkelijk de foto's te maken. Na de serie 'Harlingen' is mijn aanpak eigenlijk niet meer gewijzigd. Bij ieder project ga ik eerst kijken wat mogelijk is. Ik kwam er al vrij snel achter dat ik ieder beeld dat ik in gedachten heb ook werkelijk kan maken. Het gaat echter niet vanzelf. Ik moet er wel zorgvuldig naar zoeken. Bijvoorbeeld mijn project 'Ode aan de barpianist'. In de krant las ik een artikel over een barpianist. In het verhaal waren in de vorm van historie en drama alle elementen aanwezig om mijn fantasie aan het werk te zetten. Het verhaal kwam als vanzelf.

Klik op de afbeelding om deze groot te zien

Harlingen 1

Harlingen 2

Harlingen 3

Harlingen 1

Harlingen 2

Harlingen 3

In Leeuwarden bekeek ik een aantal kroegen en een ervan vond ik helemaal bij het mijn ideeën passen. De eigenaar reageerde enthousiast en werkte volledig mee. Hij trommelde al zijn personeel op die als figuranten in het verhaal acteerden. De piano - een vleugel eigenlijk - waar het om ging, was moeilijk te vinden. Ik had er een specifiek idee over. Uiteindelijk vond ik hem in een winkel voor tweedehands muziekinstrumenten".
"Alle onderdelen die in een afbeelding voorkomen fotografeer ik zelf. Dat moet ook wel want om de juiste illusie van 'werkelijkheid' creëren moet alles goed zijn. Niet alleen het standpunt van waar vandaan je fotografeert maar ook het licht. De lichtinval moet op alle onderdelen van de afbeelding hetzelfde zijn. Daarbij komt het tekenen, dat ik veel vroeger veel gedaan heb, goed van pas. Ik tekende veel na. Daarvan leer je kijken: hoe een voorwerp door licht en schaduwwerking ook echt een vorm wordt. Iedere foto die ik als onderdeel voor het totaalbeeld gebruik, maak ik speciaal voor juist die ene afbeelding. Authenticiteit is voor mij heel belangrijk. Voor mij betekent dat het gefotografeerde beeldelement daadwerkelijk een relatie met het verhaal heeft. Ik maak daarom geen gebruik van archief- of stockfoto's. Bij de uitvoering van mijn eerste projecten maakte ik eerst een schets van hoe het er uit zou moeten zien. Aan de hand van die schets verzorgde ik de invulling. Voor mijn afstudeerproject 'Fairytales and Stories' aan de Fotoacademie maakte ik vooraf uitgebreide schetsen. Voor het vrije werk dat ik nu maak, doe ik dat niet meer. Ik ben inmiddels zo getraind, dat een schets niet meer nodig is. Wel schrijf ik als een verhaal uit wat de afbeelding moet vertellen. Bij het uitvoeren van opdrachten maak ik nog wel schetsen. Een opdrachtgever wil immers weten waar hij aan toe is".

Photoshop.
Met de serie 'Fairytales and Stories' over sprookjes als Vrouw Holle en Peter Pan studeerde Roos in 2010 cum laude aan de Fotoacademie af. Toen begon het echte werk al zelfstandig fotograaf. Ze ging als 'lifestyle' fotograaf werken voor een fotobureau. Haar passie was echter om met autonome fotografie haar eigen verhalen te vertellen. Ze stopte in 2012 met werken voor het fotobureau. Roos: "Om me er volledig op mijn verhalen te kunnen focussen kon ik het er niet bij doen. Het maken van mijn fotowerken is erg arbeidsintensief. Voor de foto's zelf gebruik ik full-frame Canon camera's. Ik werk op de computer met Lightroom en Photoshop. Lightroom gebruik ik eigenlijk alleen maar om de foto's die ik nodig heb te selecteren. Het eigenlijke werk gebeurt in Photoshop. Een groot deel daarvan bestaat uit het 'vrijstaand' maken van de diverse onderdelen. Daarvoor gebruik ik uitsluitend de selectiegereedschappen van Photoshop voor. Voor losstaande figuren, zoals modellen of voorwerpen, gebruik ik een zo egaal mogelijke achtergrond. Dat scheelt bij het vrijstaand maken heel wat werk.
Het opbouwen van de afbeelding kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld als een 'stitch' waarbij ik de diverse elementen tegen elkaar zet. Ook kan ik met een 'basisbeeld' werken waar ik de diverse onderdelen aan toevoeg. Het opbouwen van de afbeelding doe ik door in Photoshop lagen aan te maken. Uiteindelijk, als alle lagen geplaatst en bewerkt zijn, heb ik z'on tien tot twintig gigabite aan bestanden. Gelukkig is mijn Apple computer krachtig genoeg om daarmee te kunnen werken.
De foto's zelf laat ik in beperkte oplage afdrukken als giclee en lambda prints. Ze zijn voor wat ik zelf mijn 'fotokunstcollecitie' noem. Dat zijn de foto's die ik op exposities en via mijn website te koop aanbied. De acquisitie en zakelijke kant zoals het benaderen van galleries, doe ik tegenwoordig zelf. Ik heb met een tijd met een tussenpersoon gewerkt maar dat beviel niet. Naast mijn vrije fotografie werk ik regelmatig in opdracht. Het leuke daarvan vind ik de samenwerking. Natuurlijk weet een opdrachtgever vooraf wat voor soort fotograaf ik ben; daarom vragen ze me. Vaak ontstaat er dan een kader waarin ik toch veel vrijheid heb. Belangrijke opdrachtgevers zijn onder andere C1000, De Efteling, Stadsschouwburg De Harmonie en de Provincies Groningen en Friesland".

Ik voel me in veel opzichten verbonden met Friesland. Zelf kom ik uit het grensgebied tussen de heide en de wouden. Een 'oud' gebied waar in de loop der eeuwen weinig verandert is. Daar komt waarschijnlijk mijn fascinatie voor geschiedenis en volksverhalen vandaan. Van de Provincie Friesland kreeg ik in 2013 de opdracht om op plekken langs de nog aan te leggen Centrale As (een nieuwe autoweg van Dokkum tot Nijenga) vast te leggen wat verdwijnt of verandert. Het werd de serie 4 Fryske Folksferhalen ( 4 Friese Volksverhalen). Een van de verhalen gaat over 'De Spoekhûn fan de Simmerdyk' ('De spookhond van de Zomerweg'). Het verhaal speelt zich af aan de Zomerweg tussen Hurdegaryp en Burgum. In de afbeelding wilde ik de tijd weergeven waarin het verhaal verteld wordt. Het afgebeelde wâldhùske (woudhuisje) lag toen aan een zandweg. Die situatie heb ik weer teruggebracht door het aan een zandweg af te beelden. De zandweg zelf fotografeerde ik in een naburig dorpje. Een van de afgebeelde figuren is mijn vader die regelmatig in mijn fotowerk figureert".

De te fotograferen zandweg die Roos in de afbeelding gebruikte had een nadeel: er kwamen steeds auto's voorbij. Bandensporen van moderne auto's vond ze niet passen dus telkens als er een auto passeerde ging Maartje Roos naar de zandweg om de sporen te wissen. Ze deed dit met de onvoorwaardelijke trouw aan haar authenticiteit op klompen.

Klik op de afbeelding om deze groot te zien

Harlingen 4

Piano man

Drentse heide | oude tijden herleven

Harlingen 4

Piano man

Drentse heide | oude tijden herleven