Maja Vucetic, arts & arts

Professioneel beeldend kunstenaar en huisarts is een ongebruikelijke en misschien wel onmogelijke combinatie. Maja Vucetic doet dit al meer dan 25 jaar. Ze exposeerde onder andere in Pulchri (Den Haag), Wester Amstel (Amstelveen) en in het Weefhuis (Zaandijk). Met haar recente serie objecten in de vorm van 'Gapers' neemt ze als kunstenaar én medicus stelling tegen een veelheid van problemen bij medicijngebruik.

"Er zijn nogal wat problemen bij het gebruik van medicijnen" zegt Maja Vucetic (1959). Met haar serie 'Gapers' probeert zij uit te leggen wat er allemaal mis is: "De gaper is van oudsher het uithangbord van drogisten en apothekers. Het is een stukje Nederlands erfgoed dat - met uitzondering van een paar plaatsen in België - nergens anders wordt gebruikt. Ik vond de gapers altijd al heel mooi. De koppen zijn markant, sommige worden wel eens met een pil in de mond afgebeeld. Ik liet gapers tijdens een serie exposities over sustainability zien.
Vaak is het omgaan met medicijnen helemaal niet duurzaam. Er worden te veel medicijnen voorgeschreven. Ongebruikte medicijnen worden teruggebracht naar de apotheek. Dat zijn soms tonnen vol medicijnen per apotheek. Die mogen niet worden hergebruikt maar moeten worden vernietigd. Dat is niet duurzaam. Ik vind dat medici voorzichtiger moeten zijn met het voorschrijven van pillen en drankjes. Het is een beetje naïef om te denken dat je alles met medicijnen kunt oplossen. Daarnaast kan er best worden nagedacht over het hergebruiken van sommige teruggebrachte medicijnen.
Duurzaamheid is maar één van de problemen met medicijnen. Een ander probleem is dat bijna niemand weet dat onderzoekers de meeste medicijnen niet op vrouwen testen. Testgroepen bestaan meestal uit gezonde jonge mannen en als die tests goed gaan denken de onderzoekers dat het voor iedereen wel goed zal gaan. Dat is niet altijd zo".

Geneeskunde.
De gapers van Maja Vucetic zijn objecten van acrylgips gecombineerd met andere materialen waar met epoxyhars - soms grote hoeveelheden - pillen zijn vastgelijmd. Kunstenaars brengen met hun werk vaak een statement uit over zaken waar zij zich betrokken bij voelen. Voor Maja Vucetic gaat de betrokkenheid verder: naast beeldend kunstenaar is zij ook huisarts. Ze is geboren in Split, Kroatië en studeerde in Zagreb medicijnen met sociale geneeskunde als specialisatie. Vucetic: "Toen in het voormalig Joegoslavië de oorlog uitbrak werd ik - vanwege mijn kennis van sociale geneeskunde - gevraagd om voor Unicef te werken. Unicef (United Nations Children's Fund. red) is een organisatie binnen de Verenigde Naties die zich inzet voor het welzijn van kinderen, onder andere via het Verdrag inzake de rechten van het kind. Er was een kantoor van Unicef in Zagreb. Op een dag kwam er een Nederlandse dokter van Artsen zonder Grenzen naar ons kantoor om te vragen wat zijn organisatie voor ons kon doen. Hij werd mijn latere man; in 1994 ging ik met hem naar Nederland.
Mijn vak, sociale geneeskunde, is een vorm van beleidswerk in de gezondheidssector. Omdat ik in Nederland graag met patiënten wilde gaan werken moest ik hier de opleiding tot huisarts doen. Na mijn afstuderen ging ik als huisarts in een duopraktijk werken. Dat was in 1999. Voor het eerst in mijn leven kon ik parttime (drie dagen per week) werken. Er was tijd over om naast het werk als huisarts andere dingen te doen".

Wens.
Zowel in het lager- als in het middelbaar onderwijs was er in Kroatië veel aandacht voor creatieve vakken. Buiten het onderwijs zijn er veel 'vrije' mogelijkheden in de vorm van clubjes en cursussen. Vucetic: "Als kind vond ik tekenen en schilderen erg leuk. Ik heb er echter nooit over gedacht om naar de kunstacademie te gaan. De toelatingseisen voor de academie in Zagreb waren enorm zwaar; er werden per jaar maar twaalf studenten aangenomen. Voor toelating moest je dus van uitzonderlijke kwaliteit zijn. Dat zou - dacht ik - voor mij niet zijn weggelegd. Ik koos, overigens helemaal niet tegen mijn zin, voor medicijnen en werd 'wetenschapper'. Na mijn afstuderen zag ik op straat een aantal mensen portretten tekenen. Dat trof me en ik dacht 'dat wil ik ook'. Zo ontstond de wens om te gaan schilderen en met mijn schilderijen te exposeren. De mogelijkheid en ruimte daarvoor kreeg ik pas jaren later toen ik in Nederland parttime in de huisartsenpraktijk ging werken.
Op de middelbare school van mijn zoon was een tekenleraar die ook lessen voor de ouders van de leerlingen verzorgde. Hij was een goede leraar en gaf me het vertrouwen om met tekenen door te gaan. Ik volgde een aantal cursussen onder andere bij Stichting MK24 en de Vrije Academie de Leuwenburgh. De laatste is een erkende opleiding voor de basis van het tekenen en schilderen. Na deze eerste cursussen wilde ik meer. Ik tekende en schilderde niet alleen tijdens de cursussen maar ook in mijn vrije tijd thuis."

Klassiek.
Na vier jaar cursus kwam voor Maja Vucetic de vraag 'wat nu?'. Ze koos er voor om, naast haar werk als huisarts, op professioneel niveau door te gaan als beeldend kunstenaar. "Ik had niet het gevoel dat ik alles al wist," vertelt ze over haar keuze. "Ik besloot daarom de avondopleiding van de Wackers Academie te gaan volgen. Het was een pittige opleiding, de eerste jaren zijn in de vorm van een parttime opleiding maar tijdens de latere jaren is het fulltime. Echter, er was wel de mogelijkheid om veel thuis te werken. Zo kon ik de opleiding met mijn werk als huisarts combineren.
De Wackers Academie is een 'klassieke' opleiding. Er werd veel tijd besteed aan het tekenen van stillevens, stillevens en daarna weer een stilleven. De eerste jaren werkten we bijna niet met verf maar tekenden we met houtskool. In het laatste jaar kreeg ik een mentor die me een persoonlijke begeleiding gaf en me hielp met het voorbereiden op het eindexamen.
De klassieke opleiding bood een goede basis. Ik leerde veel over compositie, kleurenleer en goed naar het eigen werk kijken. Het was echter wel heel dwingend. Ik vroeg me regelmatig af waar mijn creativiteit gebleven was. Het duurde geruime tijd voordat ik los kwam van al het strakke en academische dat de Wackers Academie me bracht. Dat begon met het tekenen en schilderen van landschappen. Ik was in Engeland op vakantie en zag helder gele koolzaadvelden om me heen met veel bloemen en boeiende bomen. Dat ben ik gaan schilderen. Ook ging ik op zoek naar nieuwe technieken, zo werkte ik bijvoorbeeld niet meer met olieverf maar met acryl. Een ander aspect was het 'wegdoen' van de kwast. Ik kon geen kwast meer zien en ging technieken gebruiken als druppelen, sprayen en gieten. Aan mijn laatste series schilderijen is bijna geen kwast meer te pas gekomen."
Naast haar werk als beeldend kunstenaar bleef Maja Vucetic altijd parttime arts. Recent is zij gestopt met haar werk als praktijkhouder. Wel oefent zij haar vak als huisarts nog uit als waarnemer. Het combineren van beide beroepen was niet altijd makkelijk. Vucetic: "Met name tijdens de opleiding aan de Wackers Academie was het soms best wel zwaar. Echter, als ik eenmaal als beeldend kunstenaar aan het werk ben, valt alles van me af. Ik denk dat er een soort evenwicht ontstaat. Werken als huisarts kan op momenten best moeilijk zijn. Het werk als beeldend kunstenaar geeft me de mogelijkheid om er los van te komen en me te ontspannen. Het duurde eigenlijk wel vrij lang voor ik me dat realiseerde."

Klik op de afbeelding om deze groot te zien

Polyfarmie Gapera, 40 x 32 x 48 cm. 2019

Bosjes bij Sloterplas, 'T' kan vriezen, t' kan dooien, 80 x 60 cm. 2017

Brakende Gaper, 44 x 68 x 94 cm. 2019

Polyfarmie Gapera,
40 x 32 x 48 cm.
2019

Bosjes bij Sloterplas,
'T' kan vriezen, t' kan dooien,
80 x 60 cm.
2017

Brakende Gaper,
44 x 68 x 94 cm.
2019